Kısa cevap: USB sürücüsü nasıl kurulur sorusunun cevabı çoğu zaman "kurmayın, Windows kendi kursun" oluyor. Cihazı taktığınızda sistem genel (generic) sürücüyü otomatik yükler ve iş biter. Sürücüyü elle kurmanız gereken durumlar; üretici yazılımı isteyen özel cihazlar (yazıcı, ses kartı, adaptör, programlanabilir klavyeler), Aygıt Yöneticisi'nde sarı ünlem işaretiyle görünen cihazlar ve eski nesil USB-seri dönüştürücülerdir. Bu üç durumda sırayla: cihazı çıkar → üreticinin resmi sayfasından doğru sürücüyü indir → kurulumu yönetici olarak başlat → istenirse cihazı tak → yeniden başlat. Aşağıda bunun her adımını, kendi başıma gelen aksilikleri de anlatarak açıyorum.
Yıllar içinde fark ettim ki insanların "USB sürücüsü" derken kastettiği iki şey birbirine karışıyor. Bir tarafta USB bellek, harici disk gibi depolama aygıtları var; bunlar USB Mass Storage standardını kullandığı için işletim sistemi zaten tanır, ayrı yazılım gerekmez. Diğer tarafta ise USB üzerinden çalışan ama kendi davranışı olan cihazlar var: USB ses kartları, WiFi adaptörleri, USB-Ethernet dönüştürücüler, DAC'lar, makro tuşlu klavyeler, çizim tabletleri.
İlk gruba sürücü aramak zaman kaybı. Eğer belleğiniz görünmüyorsa sorun sürücüde değil, dosya sistemi ya da harf ataması tarafındadır. İkinci grupta ise üreticinin yazılımı olmadan cihaz ya hiç çalışmaz ya da yarım kapasiteyle çalışır. Örneğin USB ses kartlarında bu ayrım çok belirgindir; genel sürücüyle ses gelir ama kanal ayarları ve düşük gecikme modu gelmez. Ses kartı sürücüsü problemleriyle ilgili anlattıklarım tam da bu noktada işe yarıyor.
En çok hata yaptığım yer burasıydı. Kutunun üstündeki isme güvenerek indirdiğim sürücü, aynı ürünün farklı donanım revizyonuna aitti ve kurulum tamamlandı ama cihaz çalışmadı. Bunun kesin çözümü Aygıt Yöneticisi'ni açıp cihaza sağ tıklamak, Özellikler → Ayrıntılar → Donanım Kimlikleri yolunu izlemek. Orada VID ve PID değerlerini görürsünüz. Bu iki numara, cihazın kimliğidir; üreticinin sitesinde arattığınızda doğru dosyaya ulaşırsınız.
Sürücü paketlerini yalnızca üreticinin resmi alan adından ya da cihazla gelen yazılım merkezinden indiriyorum. "Tüm sürücüleri tek tıkla güncelle" vaadiyle gelen toplayıcı siteler, çoğu zaman içine reklam yazılımı yerleştirmiş kurulum sihirbazları sunuyor. Sahte sürücülerin sisteme nasıl zarar verdiğini ayrı bir yazıda ayrıntılı ele aldım; kısaca söylemek gerekirse imzasız bir sürücü çekirdek seviyesinde çalıştığı için normal bir programdan çok daha derin hasar verebiliyor.
İndirdiğiniz dosya iki biçimde olabilir:
Bazı üreticiler açıkça "cihazı bağlamadan önce yazılımı kurun" yazar. Bu uyarıyı önemsemediğim için iki kez baştan başlamak zorunda kaldım: Windows cihazı görünce kendi genel sürücüsünü yerleştiriyor, sonra üretici paketi bu kaydı geçemiyor ve kurulum yarıda kalıyor. Bu duruma düşerseniz cihazı çıkarın, Aygıt Yöneticisi'nden ilgili girdiyi kaldırın (varsa "sürücü yazılımını da sil" kutusunu işaretleyin), ardından paketi yeniden kurun.
Kurulum bittikten sonra yeniden başlatma istemini atlamayın. Özellikle filtre sürücüsü yükleyen USB cihazlarında (ses, ağ, seri port) yeniden başlatma olmadan cihaz sistemde yarı-aktif kalıyor.
Kurulum ekranındaki "Tamamlandı" yazısına değil, Aygıt Yöneticisi'ne bakın. Cihaz doğru kategoride, ünlem ya da soru işareti olmadan görünüyorsa iş tamam. Sürücü sürümünü de not almanızı öneriyorum; ileride bir güncelleme sorun çıkarırsa geri dönmek isteyeceğiniz nokta orası olacak. Sürücü kurulumu başarısız olduğunda izlenecek yolu ayrıca anlattım, ama en sık işe yarayan üç hamle şunlar: farklı bir USB portu (özellikle doğrudan anakart portu), USB hub'ı devreden çıkarmak ve geçici olarak antivirüsü durdurmak.
| Ölçüt | Windows'un otomatik kurulumu | Üretici paketi |
|---|---|---|
| Hız | Saniyeler içinde | Birkaç dakika + yeniden başlatma |
| Tüm özellikler | Genelde temel işlevler | Makro, EQ, gecikme ayarı gibi ekstralar |
| Kararlılık | Yüksek, imzalı | Sürüm seçimine bağlı |
| Risk | Çok düşük | Yanlış kaynaktan indirilirse yüksek |
| Uygun olduğu cihaz | Bellek, disk, fare, basit klavye | Ses kartı, adaptör, tablet, RGB klavye |
Benim pratik kuralım şu: cihaz ihtiyacımı zaten karşılıyorsa otomatik sürücüyle bırakıyorum. Eksik bir şey varsa üretici paketine geçiyorum. RGB aydınlatmalı klavyelerde ayar yapmak ya da oyun için g